Zelfhulp

Als u zelf aan de slag kunt of wilt, vindt u hieronder veel gebruikte startpunten voor mantelzorgers. Klikt u eenvoudig op de plaatjes om naar de betreffende websites te gaan. Ook treft u een korte lijst van veelgebruikte begrippen rond mantelzorg.

MantelzorgNL (het vroegere Mezzo) helpt mantelzorgers op allerlei vlak, met kennis, juridisch advies, een luisterend oor...

Samen Beter Thuis geeft u tips en adviezen voor zelfzorg thuis

PerSaldo is een belangenvereniging voor budgethouders met een persoonsgebonden budget

Begrippenlijst voor mantelzorgers

Belastingvoordeel

Hebt u een handicap of chronische ziekte? Maak dan gebruik van de aftrekmogelijkheid zorgkosten of van andere belastingvoordelen.

Woont u samen met degene die u verzorgt? En is deze persoon voor langere tijd opgenomen in een instelling? Dan kunt u de reiskosten voor het ziekenbezoek onder bepaalde voorwaarden aftrekken van de belasting. Deze kosten vallen dan onder specifieke zorgkosten.

Op www.meerkosten.nl vindt u informatie over andere belastingvoordelen zoals:

  • aftrek van uitgaven voor tijdelijk verblijf thuis van ernstig gehandicapten van 21 jaar of ouder
  • jonggehandicaptenkorting
  • lijfrente voor een gehandicapt (klein)kind

Belastingvrije schenking

Als mantelzorger heeft u vaak extra uitgaven. Denk aan reiskosten, waskosten, kinderopvang, telefoonkosten, etc. Uiteraard kan de zorgvrager zelf zijn mantelzorger een vergoeding geven. Daarnaast kan de zorgvrager u belastingvrij een geldbedrag schenken.

CAK

Het CAK staat voor Centraal Administratie Kantoor. Dit is de organisatie die onder andere de eigen bijdrage (zie verderop in deze lijst) voor de Wlz en de Wmo berekent en incasseert.

CIZ

De indicaties voor Wlz -zorg worden door het Centraal indicatiestelling Zorg gedaan. Deze organisatie onderzoekt of iemand Wlz-zorg nodig heeft.

Dubbele kinderbijslag

Voor thuiswonende kinderen die intensieve zorg nodig hebben, kunt u tweemaal kinderbijslag aanvragen bij de SVB.

Eigen bijdrage

Een deel van de kosten die mensen met een Wlz-indicatie of Wmo-voorziening maken, moet men zelf betalen. Het CAK berekent de hoogte van de eigen bijdrage. De eigen bijdrage is inkomens- en vermogensafhankelijk.

Gebruikelijke zorg

De normale zorg die gezinsleden voor elkaar hebben, bijvoorbeeld de zorg voor het huishouden of de zorg voor de kinderen. Voor gebruikelijke zorg kunt u geen professionele hulp krijgen.

Jeugdwet

De Jeugdwet richt zich op kinderen en jongeren onder de achttien jaar. Onder de wet vallen onder andere de volgende vormen van zorg:

  • behandeling van jongeren met een psychische stoornis (al dan niet met verblijf);
  • behandeling van jongeren met een (licht) verstandelijke beperking (al dan niet met verblijf);
  • begeleiding, persoonlijke verzorging en het bijbehorend kortdurend verblijf voor jongeren met een beperking, stoornis of aandoening;
  • vervoer van en naar de locatie waar jeugdhulp voor jongeren met een beperking, stoornis of aandoening wordt geboden.

De invulling van de Jeugdwet ondersteuning kan per gemeente verschillen.

Kostendelersnorm

Als u een uitkering heeft en de woning deelt met meerdere volwassenen, dan geldt de kostendelersnorm. Hoe meer personen van 21 jaar of ouder in uw woning, hoe lager uw uitkering. De kostendelersnorm geldt voor de volgende uitkeringen:

  • Participatiewet
  • uitkeringen oudere werklozen (IOAW)
  • Algemene nabestaandenwet (ANW)
  • Aanvullende Inkomens Ouderen (AIO-aanvulling)
  • Toeslagenwet: de wet die het inkomen aanvult tot het sociaal minimum van personen met een WW, ZW, WIA, WAO, Wajong, WAZ, Wazo of IOW.

De kostendelersnorm geldt niet voor de AOW (Dit stond bekend als de 'mantelzorgboete').

Mantelzorg annuleringsverzekering

Mantelzorgers moeten vaak veel extra zaken regelen als ze op vakantie willen. De zorg voor de zorgvrager moet overgenomen worden. Het komt hard aan als de vakantie niet door kan gaan of vroegtijdig afgebroken moet worden, omdat het overnemen van de zorg stokt.

Er is een verzekering die in al deze gevallen de annuleringskosten dekt: de Mantelzorg Annuleringsverzekering. Allianz Global Assistance ontwikkelde deze verzekering op initiatief van MantelzorgNL voor diens leden.

Naast de annuleringsverzekering kunt u ook de Mantelzorg Reisverzekering afsluiten. Deze dekt onvoorziene kosten door ziekte, ongeval of diefstal in uw vakantie. Bovendien kunt u in geval van nood een beroep doen op de Mondial Assistance alarmcentrale. U krijgt direct hulp in het Nederlands. De hulpverleners zorgen ervoor dat u zo snel mogelijk naar huis kunt.

Mantelzorgcompliment

Iedere gemeente bepaalt op zelf hoe zij deze waardering aan haar burgers wil uiten (Amersfoort; Leusden; Scherpenzeel; Woudenberg).

Mantelzorgforfait

Heeft u in een kalenderjaar minder dan 52 dagen loon uit dienstverband ontvangen omdat u een mantelzorg verleent? En kreeg u daarvoor betaald uit een PGB ? Dan heeft u mogelijk recht op het mantelzorgforfait. Dit betekent dat de jaren waarin u de zorg verleende voor de helft meetellen als arbeidsverleden voor uw WW-uitkering.

Participatiewet

Iedereen die kan werken maar het op de arbeidsmarkt zonder ondersteuning niet redt, valt onder de Participatiewet. De wet moet ervoor zorgen dat meer mensen werk vinden, ook mensen met een arbeidsbeperking.

PGB

Het PGB staat voor Persoonsgebonden Budget. Met een PGB kunt u uw zorg zelf regelen. U bepaalt wie uw zorgverlener wordt en op welke manier u die zorg ontvangt. U sluit zelf een overeenkomst met de zorgverlener van uw keuze. Ook legt u verantwoording af over uw uitgaven en houdt een administratie bij.

Bij zowel de Jeugdwet, Wlz, Wmo, als de Zvw kunt u in aanmerking komen voor een PGB. Per Wet wordt dit echter verschillend geregeld.

Respijtzorg

Vervangende zorg door een vrijwilliger, professional of instelling voor de mantelzorger die er even tussen uit wil. Dat kan variëren van enkele uren, een dag, een weekend of een vakantie.

Reis- en parkeerkosten

Als mantelzorger kunt u extra kosten maken voor vervoer en parkeren wanneer u naar zorgvrager gaat of meegaat voor een bezoek aan het ziekenhuis.

Sommige gemeenten vergoeden reiskosten voor mantelzorgers die een bijstandsuitkering hebben.

Sommige gemeenten verstrekken aan mantelzorgers een parkeervergunning. Daarmee kunt u voordeliger parkeren in de buurt van degene voor wie u zorgt. Informeer ernaar bij de gemeente van uw zorgvrager.

Kan uw zorgvrager door een handicap niet zelfstandig reizen met het openbaar vervoer? Dan kan hij voor u een gratis OV-begeleiderskaart aanvragen bij Argonaut. U reist dan gratis mee. De OV-begeleiderskaart is geldig in treinen, metro’s, trams, bussen en Regiotaxi. Lees meer over de kaart op de website ovbegeleiderskaart.nl.

SVB

SVB staat voor Sociale verzekeringsbank en zorgt voor de administratieve uitvoering van de wetten en regelingen waarbij mensen geld ontvangen. Denk aan het PGB, de kinderbijslag en de AOW.

Tegemoetkoming meerkosten

Meerkosten zijn de extra kosten die iemand met en chronische ziekte of beperking heeft. Bijvoorbeeld de eigen bijdrage voor zorg en ondersteuning, vervoer, hulpmiddelen en aanpassingen. De zorgvrager kan wellicht een deel van deze meerkosten terugkrijgen van de belastingdienst. Zie meerkosten.nl

Tijdelijke Ontheffing sollicitatieplicht

Ontvangt u een WW- of bijstandsuitkering (Participatiewet) en zorgt u minimaal drie maanden twintig uur per week voor een ander? Dan komt u mogelijk in aanmerking voor een ontheffing van uw sollicitatieplicht. Deze ontheffing duurt maximaal zes maanden. Die periode moet u gebruiken om vervangende zorg te regelen.

Trekkingsrecht

Vanaf 1 januari 2015 krijgt u het PGB niet meer op uw eigen bankrekening gestort. SVB verzorgt vanaf dan de betalingen vanuit het budget. De SVB betaalt in uw opdracht uw zorgverleners. Dat is trekkingsrecht.

Hiervoor moet u een zorgovereenkomst met uw zorgverleners hebben. De zorgovereenkomst moet zijn goedgekeurd door uw gemeente (Wmo of Jeugdwet) of zorgkantoor (Wlz). Het trekkingsrecht maakt de verantwoording over uw uitgaven makkelijker. De SVB neemt namelijk een groot deel van uw financiële administratie over.

Vergoedingen door zorgverzekeraars

Een aantal zorgverzekeraars biedt in hun aanvullende verzekering een vergoeding voor vervangende zorg voor mantelzorgers. Een zorgvrager met een Wlz-indicatie heeft niet altijd een uitgebreide aanvullende zorgverzekering nodig. De zorgkosten worden vaak vanuit de Wlz vergoed.

Verlofregelingen

Bij het combineren van mantelzorg en werk is het goed om te weten dat er verschillende verlofregelingen zijn in de WAZO. De belangrijkste verlofregelingen waar mantelzorgers mee te maken kunnen krijgen zijn:

  • Calamiteitenverlof (Verlof dat u op kunt nemen als u onverwacht direct vrij moet nemen. Dit verlof kan een paar uur tot een paar dagen duren. De werkgever betaald 100% van het loon)
  • kortdurend zorgverlof (Verlof dat u kunt opnemen voor de zorg voor een ziek kind of een zieke partner of anderen in uw sociale omgeving. Dit verlof mag per jaar in totaal maximaal twee keer het aantal uren duren dat u werkt per week. De werkgever betaald 70% van het loon door, tenzij anders in de CAO omschreven.)
  • langdurend zorgverlof (Verlof dat u kunt opnemen als u voor een langere tijd moet zorgen voor een ziek kind, partner, ouder of iemand anders in uw sociale omgeving. U kunt per jaar maximaal zes keer de wekelijkse arbeidsduur opnemen. U kunt het verlof spreiden. Dit verlof is onbetaald, tenzij anders in de CAO omschreven.)

Deze verlofmogelijkheden zijn wettelijk geregeld. Eventuele afwijkingen staan beschreven in uw arbeidsvoorwaarden of cao.

WAZO

Wet Arbeid en Zorg

Wlz

Per 1 januari 2015 is AWBZ vervangen door de Wet langdurige zorg (Wlz). Deze wet is bedoeld voor mensen die permanent intensieve zorg en/of toezicht dichtbij nodig hebben. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om mensen met een ernstige beperking of psychische stoornis.

Wie gebruik wil maken van de Wlz, moet een indicatie aanvragen bij het CIZ. Wordt de indicatie toegekend, dan kan de aanvrager kiezen voor:

  • zorg in een instelling
  • een volledig zorgpakket thuis
  • een PGB
  • een modulair pakket thuis

Wmo

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de ondersteuning van mensen die niet op eigen kracht zelfredzaam zijn. Dit wordt geregeld in de Wmo 2015 (Wet maatschappelijke Ondersteuning). Het gaat bijvoorbeeld om:

  • begeleiding en dagbesteding;
  • ondersteuning om de mantelzorger tijdelijk te ontlasten;
  • een plaats in een beschermde woonomgeving voor mensen met een psychische stoornis;
  • opvang in geval van huiselijk geweld.

De invulling van de Wmo ondersteuning kan per gemeente verschillen.

Zorgkantoor

Het zorgkantoor is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wlz-zorg. Hieraan betalen zorgvragers de eigen bijdrage. In elke regio heeft één zorgverzekeraar de taken van het zorgkantoor, ongeacht bij welke zorgverzekeraar u zelf verzekerd bent. Voor de gemeenten Amersfoort, Leusden en Woudenberg betreft dit Zilveren Kruis, voor Scherpenzeel betreft dit Menzis. Via bijvoorbeeld deze link kunt u via uw postcode zien welk zorgkantoor er in uw regio Wlz-zorg regelt.

Zvw

Vanaf 2015 valt verpleging en verzorging aan huis niet meer onder de AWBZ, maar onder de Zorgverzekeringswet. De wijkverpleegkundige speelt daarbij een centrale rol. Deze bekijkt welke verpleging en verzorging noodzakelijk is. Dat gebeurt in overleg met de zorgvrager en/of diens mantelzorger.

De Zorgverzekeringswet wordt uitgevoerd door de zorgverzekeraars. U kunt bij hen terecht voor:

  • verpleging en verzorging thuis (thuiszorg)
  • de reguliere zorg van bijvoorbeeld huisarts, ziekenhuis en apotheek
  • de behandeling van mensen met een zintuiglijke beperking
  • de eerste drie jaar van een opname in een psychiatrisch ziekenhuis (daarna gaat deze zorg over naar de Wlz)